Bloatware là gì? Nguyên nhân, tác hại và cách gỡ bỏ hiệu quả 2025

Khi mua một chiếc máy tính hoặc laptop mới, nhiều người nhận ra rằng thiết bị đã được cài sẵn hàng loạt phần mềm mà mình chưa từng sử dụng. Những ứng dụng này không chỉ chiếm dung lượng lưu trữ mà còn có thể khiến máy chạy chậm đi theo thời gian. Đây chính là “bloatware” – một vấn đề phổ biến mà hầu hết người dùng đều gặp phải. Vậy bloatware là gì, vì sao chúng tồn tại và cách gỡ bỏ ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ từ khái niệm đến nguyên nhân, tác hại và hướng dẫn xử lý triệt để.

Bloatware là gì?

Bloatware là khái niệm dùng để chỉ những phần mềm hoặc ứng dụng được cài đặt sẵn trên máy tính, laptop hay các thiết bị điện tử khác ngay từ khi xuất xưởng, nhưng lại không thực sự cần thiết cho nhu cầu của người dùng. Thông thường, những phần mềm này ít khi được sử dụng, thậm chí hoàn toàn bị bỏ quên.

Điểm đáng chú ý là bloatware thường chiếm một phần dung lượng bộ nhớ, tiêu hao tài nguyên hệ thống như CPU và RAM, từ đó có thể khiến thiết bị hoạt động chậm chạp hơn so với khả năng thực tế.

Bloatware có thể xuất hiện trên nhiều loại thiết bị, chẳng hạn như:

• Máy tính Windows hoặc macOS vừa mua mới.
• Laptop từ các hãng sản xuất lớn kèm bộ ứng dụng riêng.
• Máy tính do nhà mạng hoặc nhà phân phối tùy chỉnh phần mềm trước khi bán ra thị trường.

Tại sao Bloatware tồn tại trên máy tính?

Việc bloatware xuất hiện trên máy tính không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của các chiến lược kinh doanh và tiếp thị được nhà sản xuất tính toán kỹ lưỡng. Các nguyên nhân phổ biến gồm:

• Hợp tác thương mại: Nhiều nhà sản xuất thiết bị ký kết thỏa thuận với các hãng phần mềm để cài sẵn ứng dụng của họ lên sản phẩm trước khi bán ra thị trường. Đổi lại, nhà sản xuất nhận được khoản phí hoặc lợi ích kinh tế khác.
• Quảng bá thương hiệu và sản phẩm: Việc cài đặt sẵn phần mềm giúp các công ty phần mềm nhanh chóng tiếp cận lượng lớn người dùng, đồng thời tạo cơ hội để họ giới thiệu các dịch vụ hoặc sản phẩm mới.
• Kích thích mua bản quyền: Các phần mềm dùng thử được cài sẵn thường giới hạn thời gian sử dụng, buộc người dùng phải mua bản đầy đủ nếu muốn tiếp tục, từ đó tạo ra doanh thu cho cả hãng phần mềm và đôi khi cả nhà sản xuất thiết bị.

Các dạng Bloatware phổ biến trên máy tính

Bloatware có nhiều hình thức khác nhau, từ các chương trình “ngụy trang” dưới dạng tiện ích hữu ích cho đến những ứng dụng chỉ phục vụ mục đích quảng cáo. Dưới đây là những dạng bloatware thường gặp nhất:

Phần mềm dùng thử (Trialware)

Đây là các ứng dụng như phần mềm diệt virus, bộ công cụ văn phòng hoặc trình chỉnh sửa ảnh, video… được cài sẵn và cho phép sử dụng miễn phí trong một khoảng thời gian giới hạn, thường từ 7 đến 30 ngày. Sau khi hết hạn, phần mềm sẽ yêu cầu mua bản quyền để tiếp tục sử dụng đầy đủ tính năng.

Ứng dụng quảng cáo (Adware)

Loại bloatware này chủ yếu hiển thị quảng cáo hoặc gợi ý mua hàng, đôi khi còn tự động mở các trang web thương mại. Chúng vừa gây phiền toái vừa tiềm ẩn nguy cơ về bảo mật nếu nguồn cài đặt không đáng tin cậy.

Game demo

Nhiều máy tính mới thường được cài sẵn phiên bản thử nghiệm của các trò chơi nổi tiếng. Các bản demo này giới hạn nội dung hoặc tính năng, nhằm khuyến khích người dùng mua bản đầy đủ.

Tiện ích của hãng sản xuất

Một số hãng máy tính tích hợp các công cụ như trình tối ưu pin, phần mềm quản lý driver, hay chương trình hỗ trợ bảo hành. Dù một số tiện ích có thể hữu ích, nhiều công cụ lại ít giá trị thực tế và tiêu tốn tài nguyên hệ thống.

Thanh công cụ trình duyệt (Toolbar)

Đây là các thanh công cụ được thêm vào trình duyệt, thường thay đổi trang chủ hoặc công cụ tìm kiếm mặc định. Nhiều toolbar còn theo dõi thói quen duyệt web để hiển thị quảng cáo được cá nhân hóa, gây ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.

Vì sao nhà sản xuất cài đặt Bloatware?

Việc cài đặt bloatware trên các thiết bị mới không chỉ là một thói quen của nhà sản xuất, mà thực chất là một phần trong chiến lược kinh doanh đã được tính toán kỹ lưỡng. Một số nguyên nhân chính bao gồm:

Tạo nguồn thu nhập bổ sung

Các hãng phần mềm sẵn sàng trả tiền hoặc chia sẻ lợi nhuận để sản phẩm của họ được cài sẵn trên máy tính trước khi đến tay người dùng. Đây là một nguồn doanh thu đáng kể cho nhà sản xuất thiết bị, đặc biệt khi bán ra số lượng lớn.

Quảng bá và mở rộng thương hiệu

Việc xuất hiện ngay trên màn hình thiết bị mới giúp phần mềm nhanh chóng tiếp cận một lượng người dùng khổng lồ. Đây là hình thức quảng cáo trực tiếp và hiệu quả, vì người dùng sẽ có xu hướng thử nghiệm những gì đã có sẵn trên máy.

Thúc đẩy chiến lược bán hàng

Nhiều bloatware dưới dạng phần mềm dùng thử được thiết kế để người dùng quen với sản phẩm trong thời gian miễn phí. Khi đã hình thành thói quen sử dụng, họ sẽ dễ dàng chấp nhận chi tiền để nâng cấp lên phiên bản trả phí hoặc mua thêm dịch vụ liên quan.

Hậu quả của Bloatware trên máy tính

Sự xuất hiện của bloatware không chỉ gây khó chịu mà còn tác động trực tiếp đến hiệu suất và trải nghiệm sử dụng máy tính. Những hậu quả thường gặp gồm:

Làm giảm hiệu suất hệ thống

Nhiều bloatware chạy ngầm ngay khi khởi động, liên tục tiêu thụ CPU và RAM. Điều này khiến tốc độ xử lý chậm lại, thời gian khởi động máy kéo dài và các tác vụ nặng trở nên ì ạch.

Chiếm dung lượng lưu trữ

Mặc dù mỗi phần mềm có thể không quá lớn, nhưng khi cộng dồn, bloatware có thể chiếm một phần đáng kể dung lượng ổ cứng, đặc biệt gây bất tiện với laptop có bộ nhớ SSD dung lượng hạn chế.

Tiềm ẩn nguy cơ bảo mật

Các phần mềm không được cập nhật thường xuyên hoặc có nguồn gốc không rõ ràng có thể chứa lỗ hổng bảo mật, tạo cơ hội cho tin tặc khai thác và xâm nhập vào hệ thống.

Gây phiền toái khi sử dụng

Một số bloatware liên tục hiển thị thông báo, quảng cáo hoặc bật cửa sổ pop-up không mong muốn. Điều này vừa làm gián đoạn công việc, vừa gây ức chế cho người dùng.

Xem thêm:

Data warehouse là gì? Tầm quan trọng của data warehouse

Phần mềm Malwarebytes là gì? Mua bản quyền Malwarebytes

Hướng dẫn cách gỡ bỏ Bloatware

Có nhiều cách để gỡ bỏ bloatware, tùy thuộc vào hệ điều hành và mức độ am hiểu công nghệ của người dùng.

Cách 1: Gỡ qua Control Panel (Windows)

Mở Control Panel.

Chọn mục Programs and Features.

Tìm phần mềm cần gỡ bỏ, nhấp chọn và chọn Uninstall.

Cách 2: Gỡ qua Settings (Windows 10/11)

Mở Settings.

Chọn mục Apps.

Chọn ứng dụng cần gỡ và nhấn Uninstall.

Cách 3: Sử dụng phần mềm hỗ trợ

Các công cụ như CCleaner, Revo Uninstaller hoặc PC Decrapifier có thể giúp gỡ sạch bloatware và xóa các tệp dư thừa.

Cách 4: Sử dụng PowerShell (dành cho người dùng nâng cao)

Mở PowerShell với quyền Administrator.

Dùng lệnh Get-AppxPackage để liệt kê ứng dụng.

Dùng lệnh Remove-AppxPackage để gỡ bỏ.

Lưu ý: Không nên gỡ các ứng dụng hệ thống quan trọng để tránh gây lỗi hệ điều hành.

Có nên giữ lại Bloatware trên máy tính?

Không phải mọi bloatware đều hoàn toàn vô dụng. Một số phần mềm đi kèm máy có thể mang lại giá trị nhất định, trong khi số khác lại chỉ gây tốn tài nguyên và làm giảm trải nghiệm sử dụng.

Khi nên giữ lại: Nếu bloatware là các tiện ích hỗ trợ chính hãng, giúp cập nhật driver, quản lý pin hoặc tối ưu hiệu suất, và chúng không gây nặng máy, bạn có thể giữ lại để tận dụng.

Khi nên gỡ bỏ: Những phần mềm bạn chưa bao giờ sử dụng, không liên quan đến nhu cầu cá nhân hoặc thường xuyên hiển thị quảng cáo, gây chậm máy, thì nên gỡ bỏ để giải phóng tài nguyên.

Việc giữ hay xóa bloatware nên dựa trên tiêu chí: mức độ hữu ích, ảnh hưởng đến hiệu suất và tính an toàn. Trước khi gỡ, hãy chắc chắn rằng phần mềm đó không phải là ứng dụng hệ thống quan trọng để tránh gây lỗi cho máy tính.

Kết luận

Bloatware là những phần mềm được cài sẵn trên máy tính, thường không cần thiết và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất thiết bị. Hy vọng qua bài viết này của Tri Thức Software giúp bạn hiểu rõ bloatware là gì, nguyên nhân tồn tại và cách gỡ bỏ sẽ giúp người dùng tối ưu hóa hệ thống, bảo vệ dữ liệu và cải thiện trải nghiệm sử dụng máy tính. Để mua bản quyền phần mềm cho máy tính, liên hệ hotline 028 22443013 để được tư vấn và báo giá nhanh chóng.